کتاب هوش مصنوعی ، از رویا تا واقعیت

مؤلف : حسین باقری ازغندی

این فکر که روزی ماشین‌ها موجودات برتر بر روی زمین شوند رعب‌انگیز به نظر می‌رسد ...

معرفی کتاب :

کتاب هوش مصنوعی، از رویا تا واقعیت، با پژوهش و تألیف حسین باقری ازغندی که در بهمن ماه سال 1404 توسط انتشارات ارشدان چاپ گردیده است.

 این اثر با رویکردی جامع به بررسی مفاهیم، تاریخچه، ساختارها و کاربردهای هوش مصنوعی می‌پردازد و تلاش کرده است تا مخاطبان را با سیر تحول این فناوری از ایده‌های اولیه تا دستاوردهای امروزی آشنا کند. نویسنده با تکیه‌بر دانش تخصصی خود در حوزه علم اطلاعات و دانش‌شناسی، مباحث را از پایه‌ترین مفاهیم تا تکنیک‌های پیشرفته و کاربردهای عملی در صنایع مختلف، آموزش، پزشکی و حتی مسائل اجتماعی و اخلاقی دنبال کرده است. ساختار کتاب به گونه‌ای طراحی شده که هم برای علاقه‌مندان تازه‌وارد و هم برای دانشجویان و پژوهشگران حوزه فناوری اطلاعات قابل استفاده باشد.

کتاب هوش مصنوعی از رؤیا تا واقعیت به قلم حسین باقری ازغندی، تصویری گسترده از دنیای هوش مصنوعی ارائه داده است. این کتاب با مروری بر مبانی، تاریخچه و فلسفه هوش مصنوعی آغاز می‌شود و سپس به سراغ ساختارهای زیربنایی مانند شبکه‌های عصبی و تفاوت‌های هوش انسانی و مصنوعی می‌رود. نویسنده در ادامه، شاخه‌های مختلف هوش مصنوعی را معرفی کرده و به بررسی الگوریتم‌ها، تکنیک‌ها و روش‌های تخصصی پرداخته است. ساختار کتاب به‌صورت فصل‌بندی‌شده و موضوع‌محور است؛ از مباحث نظری و فلسفی تا کاربردهای عملی در صنایع، آموزش، مدیریت بحران و حتی تأثیرات اجتماعی و اخلاقی. بخش‌هایی از کتاب به معرفی سایت‌ها و منابع برتر در زمینه هوش مصنوعی و همچنین نگرش دانشجویان و معلمان به این فناوری اختصاص یافته است. این رویکرد چندوجهی باعث شده تا کتاب نه‌تنها به جنبه‌های فنی، بلکه به ابعاد انسانی و اجتماعی هوش مصنوعی نیز توجه کند.

با فناوری نمی‌توان مقابله کرد، نه الان، نه در گذشته و نه در آینده، بلکه باید با آن پیشرفت و فناوری را بومی کرد...

هوش مصنوعی هم از این قاعده مستثنی نیست...

این فکر که روزی ماشین‌ها موجودات برتر بر روی زمین شوند رعب‌انگیز به نظر می‌رسد و همین امر باعث مخالفت عده زیادی در دادن کنترل و قدرت بیش از حد به ماشین‌های هوشمند است. اما اگر روزی برسد که واقعاً ماشین‌ها آن‌قدر هوشمند و توانا شده باشند که بتوانند انسان‌ها را مغلوب کنند (چه از نظر هوش و چه از نظر قدرت فیزیکی)، در آن صورت آنها لیاقت خواهند داشت تا موجودات برتر باشند. چه ما خوشمان بیاید یا نه. این درس بزرگ پدیده تکامل هست که میلیاردها سال بر روی کره زمین وجود داشته. موجودی که نتواند خود را با خطرات محیطی وفق دهد در مبارزه بر سر منابع محدود مغلوب شده و منقرض می‌شود.

خلاصه کتاب هوش مصنوعی، از رویا تا واقعیت :

کتاب هوش مصنوعی از رؤیا تا واقعیت با تعریف و تبیین مفاهیم پایه‌ای هوش مصنوعی آغاز شده است. نویسنده ابتدا به تفاوت‌های میان هوش انسانی و مصنوعی پرداخته و نشان داده است که چگونه ایده‌های اولیه این حوزه از فلسفه، ریاضیات و زبان‌شناسی سرچشمه گرفته‌اند. در ادامه، تاریخچه‌ای از رشد و توسعه هوش مصنوعی ارائه شده و نقش دانشمندانی مانند آلن تورینگ و جان مک‌کارتی در شکل‌گیری این علم بررسی شده است. کتاب سپس به ساختارهای زیربنایی مانند شبکه‌های عصبی و نحوه شبیه‌سازی مغز انسان در کامپیوترها می‌پردازد. توضیح داده شده که چگونه نورون‌ها و ارتباطات آن‌ها الهام‌بخش مدل‌های یادگیری ماشین و شبکه‌های عصبی مصنوعی شده‌اند. بخش‌هایی از کتاب به معرفی سیستم‌های خبره، ربات‌ها و پردازش زبان طبیعی اختصاص یافته و کاربردهای عملی این فناوری‌ها در صنایع مختلف، پزشکی، آموزش و مدیریت بحران بررسی شده است. در فصل‌های بعدی، تکنیک‌ها و الگوریتم‌های تخصصی هوش مصنوعی از جمله یادگیری عمیق، الگوریتم‌های کلاسیک یادگیری ماشین، منطق فازی و الگوریتم‌های ژنتیک معرفی شده‌اند. نویسنده به مزایا و محدودیت‌های هر یک از این روش‌ها اشاره کرده و مثال‌هایی از کاربرد آن‌ها در حل مسائل واقعی آورده است. کتاب همچنین به مسائل فلسفی و اخلاقی هوش مصنوعی پرداخته و دیدگاه‌های مختلف درباره امکان یا عدم امکان شبیه‌سازی کامل هوش انسانی توسط ماشین‌ها را مطرح کرده است. در بخش‌هایی از کتاب، استدلال‌هایی مانند آزمون تورینگ و استدلال اتاق چینی سرل بررسی شده‌اند تا مرزهای فهم و ادراک ماشین‌ها روشن شود. در نهایت، کتاب با معرفی منابع و سایت‌های برتر و بررسی نگرش دانشجویان و معلمان نسبت به هوش مصنوعی به پایان می‌رسد.